Makaleler

PRECONCEPTION GENDER DETERMINATION IN MAMMALS

Original(English Version)

Read More
MEMELİLERDE GEBELİK ÖNCESİ CİNSİYET SEÇİMİ

Türkçe Çevirisi

Read More

Bebek Cinsiyeti Secme Yontemleri

BabyChoice Metodu

1958'de iki Rus bilim adami, spermlerin elektrolizle ayrilabilme ozelligini kesfedince, ayristirilmis spermlerle cinsiyet secimi yapabilmenin yolu aciliyor. Ancak bu secimi yumurtanin kendi elektrik yuku ile yapabildigi ve 'X' (kiz) kromozomdu spermlerin eksi (- ), 'Y' (erkek) kromozomlu spermlerin arti ( + ) yuklu oldugu daha sonra anlasiliyor. Bunu, yumurta zarinin degisken enerjiyle yuklenip X ve Y kromozomlu spermleri kabul veya reddetmesinin bulunmasi izliyor. Temel elektrik kurallarina göre, es kutuplar birbirini iterken, zit kutuplarsa cekiyor. Yumurtanin zit kutuplu spermleri kendine cekip digerlerini itmesini uzmanlar böyle acikliyor. Bu degisken kutuplasma, her memelide önceden belirlenebilir bir dönemsellik özelligi gösteriyor. Insanda bu dönemler hem arti (+) hem de eksi (-) tip kutuplasma için, ayda 1 ile 10 günden yilda toplam 70 gün oluyor. Kisaca, yumurta zari yilin 70 günü (- )yüklü oluyor ve kiz spermleri itiyor ve erkek spermleri çekiyor; böylece bir erkek bebek dölleniyor. Yilin 70 gününde de (+) yüklenen yumurta zari, erkek spermleri itiyor ve kiz spermleri çekiyor ve sonuçta kiz bebek doguyor. 1994'de Fransiz bilim adamlari, onbinlerce hayvan ve insan verisini inceledikleri 15 yillik arastirma sonunda, kutuplasma dönemlerini her kadin icin ayri ayri hesaplayabilen 'Baby Choice' yöntemini ge-listiriyor. Teste katilan 155 çiftten 153'ü, %98.7 basari oraniyla, iste-digi cinsiyetten çocuk sahibi oluyor. Yöntem halka açildiktan sonra yüzde 90 oraninda hasari görü-lüyor. Dünya çapinda yilda 2000'e yakin aile yöntemden yararlaniyor. Bu tamamen dogal yöntemde, istenmeyen genetik manipülasyon- lar, tibbi müdahaleler, ilaçlar veya olasi kürtajlar yer almadigindan ve aileler kendileri uygulayabildigin- den, anne veya bebek üzerinde hiç-bir risk veya stres söz konusu ol-muyor.Isviçre deki Materna Laboratuar- lari'nin, 1996'dan beri Japonya'dan ABD'ye kadar birçok ülkede temsilcilikleri araciligi ile dagitimini yaptigi basarili ve pratik bulunan bu yöntemin ülkemizde de temsilciligi var. Basvuru için, bir form dolduruyor ve 395 USD'lik ödemenizi yapiyorsunuz. Formunuz Isviçre'ye iletiliyor ve burada yalniz size özel cinsiyet seçimli bir takvim hazirlaniyor. Bir yillik bu takvimde istediginiz cinsiyetten bebege hamile kalabileceginiz ortalama 70 ozel gununuz isaretli oluyor. Sirketin %100 para iade garantisi de var.

PGT (Preimplantasyon Genetik Tanı) Metodu

Son zamanlarda geliştirilen bu teknikle, embriyonun genetik yapısı ve kromozom kuruluşunda sorun olup olmadığı ve bununla beraber, cinsiyeti de belirlenebiliyor. Bu yöntemi kullanabilmek için Tüp bebek’ uygulaması ile embriyo oluşturulması gerekiyor. Bebek, istenen cinsiyetteyse rahme geri döndürülüyor; değilse donduruluyor veya çocuğu olmayan bir çifte veriliyor ya da atılıyor. Tüp bebek uygulamaları etkinlikleri ve güvenilirlikleri oldukça uzun sürelere yayılan takipler ile kanıtlanmış uygulamalar.Ancak, cinsiyet seçiminin gündeme gelmesiyle, iki etik konu tartışılıyor. Öncelikle tartışılan, sadece doğacak çocuğun cinsiyetini belirlemek için Tüp bebek ve PGT uygulamalarının yapılmasının ne derece doğru ve etik olduğu ve karşı cinse ait oluşmuş embriyoların ne yapılacağı konusu. İstenmeyen cinse ait embriyoların atılması, ayrımcılığa girdiğinden genelde kabul görmüyor. Embriyolar, daha sonra kullanılmak üzere dondurulup saklanabiliyor. # Ancak taze embriyo transferi sı- rasında, istenmeyen cinsiyetteki embriyoların daha sonra da istenmeyecekleri göz önüne alındığında bu da çok mantıklı görünmüyor. Oysa aksini savunanlar da var; aile dengelenmesi amacıyla, oğlu olan-ların kız, kızı olanların oğlan iste-mesi sonucunda tüp bebek ve PGT yapılmasıysa bazı çevrelerce etik bulunabiliyor. ikinci sorun ise, üreme sorunu ne-deniyle Tüp bebek yaptıran çiftlerde bebeğin ayrıca cinsiyetinin be-lirlenmesinin etik olup olmadığı. Bu gibi durumlarda da, ilk bebek için cinsiyet seçimi genel olarak kabul görmüyor. Daha önce Tüp bebek yöntemi veya normal yoldan gebe kalmış, ancak ikinci bebek için Tüp bebek gerektiren çiftlerde ise karşı cinsin seçilmesinin etik açıdan kabul edilebiliyor. Bu durumda genelde kız çocuğu olanların erkek, erkek çocuğu olanlarınsa kız seçecekleri düşünülürse dengesiz bir dağılım olmayacağı düşünülüyor. Aynı cinsten 5-6 çocuğu olan çiftlerde ise Tüp bebek ve PGT ile cinsiyet seçimi yapılması halinde yine karşı cinse ait embriyoların yok edilmesi sorunu var. Bugün, Tüp bebek uygulamaları-nın genel nüfustaki oranına bakı-lırsa önemli bir sorun yok gibi. Ancak, gelecek için şimdiden ön-lem almak gerekiyor. Ayrıca PGT yöntemi, birçok sağlık kuruluşun-da, cinsiyetle ilgili kısmı insani görülmediğinden uygulanmıyor. Birçok ülkede zaten yasal değil. Çok pahalıya mal olabiliyor ve rahme geri yerleştirilme işleminin de belli bir riski var.

Diyet Yöntemi

Bugün, Tüp bebek uygulamaları-nın genel nüfustaki oranına bakı-lırsa önemli bir sorun yok gibi. Ancak, gelecek için şimdiden ön-lem almak gerekiyor. Ayrıca PGT yöntemi, birçok sağlık kuruluşun-da, cinsiyetle ilgili kısmı insani görülmediğinden uygulanmıyor. Birçok ülkede zaten yasal değil. Çok pahalıya mal olabiliyor ve rahme geri yerleştirilme işleminin de belli bir riski var. Diyet Yöntemi Doktor Joseph Stolkovski'ye göre, anne adayının yiyip içtikleri bebe-ğin cinsiyetine etki ediyor. Bu ça-lışmanın sonucunda, hamilelikten en az 6 hafta önce başlanan potas-yum ve sodyum içeriği zengin be-sinler (et, balık, sebze, çikolata, tuz gibi) erkek çocuk olasılığını artırıyor. Aynı şekilde kalsiyum ve magnezyum içeriği zengin olan besinlerse (süt, peynir, tuzsuz fındık-fıstık, fasulye, tahıllar) kız çocuk olma olasılığını artırıyor. Bilimsel olarak, iyonik faktör denilen fenomenle açıklanıyor. Bu besinler, vücudun elektrik yükünü yapılan diyete göre (+) veya (-) yönünde etkiliyor. X veya Y kromozomu taşıyan spermler de farklı elektrik yükü taşıdığından, örne¬ğin X kromozomu taşıyan sperm¬ler itilirken, Y kromozomu taşıyanlar yumurtaya çekiliyor. Bu yöntemin teorisi yukarıda söz etti¬ğimiz Baby Choice’un teorisini de destekliyor. Baby ChoiceTın söyle¬diği, bu seçimi yumurtanın zaten bazı özel günlerde doğal olarak elektriklenerek yaptığı. Bazı uzmanlar, en az 6 haftalık böyle bir diyetin anne adayı için çok sağlıksız olduğunu ve hem bebek hem de anne için risk taşıdığını savunuyor. Hamileliğin kaç ay da gerçekleşeceği belli olmadığı için diyet süresi uzayabiliyor. Anne adayının vücudunda kalsiyum ek-sikliği varsa, erkek bebeğe hamile kalsa da, bebek için gereken kemik yapısını destekleyememe durumu var. Kız bebek için de benzer başka riskler söz konusu. Diyet yöntemi %100 işlemiyor. Çünkü örneğin, göçmen olmayan otbur bir hayvan türü, toprağın sodyum açısından çok zengin olduğu bir bölgede yaşıyorsa, dişi doğmayacağı için yok olmaya mahkum olurdu. Ancak, tamamen dengesiz beslenmeyle bile, en az %20 oranında beklenenin zıttı cinsiyette doğumlar oluyor. Türün devamını ne olursa olsun sağlayabilmek için işleyen bu mekanizma, bir noktada diyetin etkilerini nötralize ediyor.

Shettles Yöntemi

Doktor Landrum B. Shettles’m ortaya attığı sav, X kromozomu taşıyan spermlerin Y kromozomu taşıyanlara göre daha yavaş yüzmesi ve daha dayanıklı olması bulgusuna dayanıyor. Bu yöntemin dene-mesi basit ve ücretsiz olması nede-niyle halk arasında kabul görüyor. Yumurtlama dönemindeki yapıla-cak bir zamanlama ile seçmeye ça-lışılan cinsiyetteki spermlere avantaj sağlamaya çalışılıyor. Buna gö-re erkek çocuk için, yumurtlamaya en yakın zamanda cinsel birleşme yapılması gerekiyor. Böylece hızlı Y kromozomu taşıyan spermler yumurtaya çabuk ulaşabiliyor. Kız çocuk içinse, yumurtlamadan 3-5 gün önce cinsel birleşme yapılıyor ve sonra bir daha yapılmıyor. Böy-lece Y kromozomu taşıyan sperm-ler ölüyor ve geriye X kromozomu taşıyan daha dayanıklı spermler kalıyor. Yöntem, istediğiniz cinsiyette bebek sahibi olma şansınızı %50'den %75'e çıkarmayı vaat ediyor. Bu yöntemle ilgili olarak yapılan çok az sayıda bilimsel araştırma farklı sonuçlar gösteriyor. Ancak cinsiyet seçimi sizin için o kadar da önemli değilse denemesi bedava. Doruk Yayınları’ndan çıkan ve L.B. Shettles, D. Rovik tarafından yazılan, ‘Bebeğinizin Cinsiyetini Siz Seçin-Kız mı Erkek mi?’ adlı kitap bu tekniği anlatıyor.

Microsort Metodu

Bu yöntem, kız bebek olmasını sağlayan X kromozomu taşıyan spermlerle, erkek bebek olmasını sağlayan Y kromozomu taşıyanları birbirinden ayırıp elde edilen ayrılmış spermleri suni döllenme yöntemi ile anne adayına yerleştirerek uygulanıyor. ABD’deki Genetic and 1VF (beden dışı döllenme) enstitüsündeki Fugger ekibinin geliştirdiği bu işleme, ‘X ve Y kromozomlarını taşıyan sperm hücrelerinin akım sitometrisiyle ayrımı’ adı da veriliyor. Bu teknikte lazer ışınları ve komplike DNA formülleri kullanarak sperm ayrıştıran bir cihaz var. Araştırmacılar, spermi önce fluoresan boyayla boylıyor ve lazer ışınına maruz bıra-kıyor. Sonra, bir hücre ayırıcı ile spermi örneklere ayırıyor ve her bir sperm örneğinin içerdiği DNA miktarı ölçülüyor. Teknik, oldukça zaman alıcı ve zor; bir tek sperm örneğini ayırmak, bütün bir güne mal oluyor. DNA’lar ile böyle oynanmasının tam etkileri bilinmediği için risk faktörü taşıyor. Yöntem, bazı uzmanlarca sadece genetik hastalık riski taşıyanlara tavsiye ediliyor. Başarı oranlarıyla ilgili farklı kaynaklarda farklı rakamlar veriliyor. Ayrıca, enstitü ilk bebeklerinin cinsiyetini seçmek isteyen çocuksuz çiftlere şu anda hizmet vermiyor. Bu yöntem, sadece ABD’de uygulanıyor. Toplam maliyeti, ortalama 8.000 USD civarında.

<

Fransa Resmi Noter Onaylı

Fransa'da sürdürülen klinik deneyler resmi olarak gözlemlenmiş ve veriler noter tarafından onaylanmıştır